سيد احمد على خسروى
135
راهنماى داروهاى تندرستى ( فارسى )
غلظت خون بفشار بيرون مىآيد و يا مانع از بيرون امدن خونست دود مقل ازرق است به زير شكم زن بدين طريق : مقدار 5 مثقال مقل ازرق را بدفعات در آتش انداخته و زن بالاى او بنشيند تا در اثر رسيدن دود آن سبب انفتاح عروق و مجارى خروج خون حيض شده درد تخفيف پيدا كرده رفع شود در ماكول و مشروب بطريق متجدّدين بدانكه مأكول و مشروب را كه ذكر نموديم و گفتيم هريك داراى مزاجى و كيفيتى هستند از كيفيات اربعه كه حرارت و برودت و رطوبت و يبوست باشد و در وقت استعمال آن اغذيه و ادويه ملاحظهء مزاج آن و كيفيت آن را مىنموديم كه در وقت استعمال در امراض كيفيت آن مخالف با كيفيت مرض و در حفظ صحّت موافق با مزاج صحت باشد و بامتحان و تجربه حاصل نموده بودند كه تمام اغذيه و ادويه خارج از چهار وجه نيست گرم و تر . گرم و خشك . سرد و تر . سرد و خشك . چنانچه گذشت بنا بر رويهء قدماء از اطباء پس ذكر مىكنيم در اين قسمت رويه و طريقهء متجدّدين از اطباء را و مىگوئيم اطبّاء مأكول و مشروب را به دو دسته تقسيم نمودهاند و هريك دسته را بيك ويتامين نسبت دادهاند و در وقت اكل و شرب و يا حفظ صحّت و يا در امراض با ملاحظهء ويتامين مناسب آن مشى مىنمايند همچنانكه قدماء حفظ صحّت را به دو غذاى تعديل و تركيبشده بصحّت حفظ مىكردند چنانچه مثال زده شد در حفظ صحّت متجدّدين اطباء نيز بتعدد اغذيه كه هريك از آن اغذيه داراى يك يا دو ويتامين غالبست از غير مزاج حفظ مىكنند بخلاف قدماء كه آنها قبلا مزاجى قائل شده و با ملاحظهء آن مزاج عمل مىكردند و اين عمليّات متجدّدين بمحذور و اشكال بر خواهد خورد زيرا مراد و مقصود از ملاحظهء مزاج شكستن حدّت و سورة يكديگر اعتدال حاصل مىشد و مزاج مطبقه كه گرم بود با اكل ادويه بارده مانند كافور برگشت به حال طبيعى حاصل مىنمود بخلاف تعدّد اغذيه با ملاحظهء ويتامين اى بسا دو غذا كه داراى دو ويتامين هستند ضدّ يكديگر نباشند و سورة و حدّت يكديگر را نشكنند و اعتدال حاصل نكنند چه در مرضى و چه در اصحّا پس اكتفاء به اين طريقه در بعضى موارد موافق و در بعضى مخالف